Con Nhà Người Ta Và Con Cháu Nước Mình (Sổ Tay Thường Dân – Tưởng Năng Tiến)

Con Nhà Người Ta Và Con Cháu Nước Mình (Sổ Tay Thường Dân – Tưởng Năng Tiến)

* Nguồn: Blog Tưởng Năng Tiến (https://tuongnangtien.wordpress.com)

LỜI TÒA SOẠN: Chủ Nhật 16/6 là ngày đánh dấu tuần lễ thứ hai của làn sóng xuống đường tại Hồng Kông, với “một biển người mặc đồ đen” biểu tình tuần hành trên quãng đường dài hơn ba cây số từ công viên Victoria tới trụ sở Hội Đồng Lập Pháp, làm ngưng trệ tất cả mọi hoạt động thương mại và tài chánh của vùng lãnh thổ mà kể từ năm 1997 khi Anh Quốc bàn giao lại cho nhà cầm quyền Trung Cộng đã trở thành “đặc khu hành chánh Hương Cảng”. Các nhóm tổ chức ước lượng số người xuống đường có thể lên tới gần 2 triệu người. Những người biểu tình hô to khẩu hiệu yêu cầu giới cầm quyền hủy bỏ dự luật dẫn độ mà họ cho rằng sẽ đe dọa quy chế độc lập tư pháp và vị thế “trung tâm tài chánh châu Á” của Hồng Kông. Họ cũng đòi hỏi bà Carrie Lam từ chức Đặc Khu Trưởng Hồng Kông, vì bà đã coi thường ý kiến của dân chúng và không làm tròn vai trò lãnh đạo. Đối với họ thì việc bà Lam hôm 15/6 tuyên bố đình hoãn vô thời hạn dự luật chưa đủ, vì có thể đó chỉ là một cách trì hoãn để đánh lừa dân chúng. Đến tối Chủ Nhật 17/6, bà Lam phổ biến bản tuyên bố chính thức, nhìn nhận “cách giải quyết yếu kém của chính phủ đối với dự luật đã dẫn tới những sự phản đối và tranh cãi lớn trong xã hội, gây thất vọng và đau buồn”, đồng thời bà “xin lỗi người dân Hồng Kông”, cam kết “đón nhận lời chỉ trích với thái độ khiêm tốn, chân thành và cải thiện phương thức phục vụ công chúng”.

Một sự kiện quan trọng cần được nhắc đến: Hôm 17/6, nhà hoạt động dân chủ Joshua Wong được trả tự do sau khi mãn án tù và ngay sau đó đã cam kết tham gia phong trào đấu tranh đòi hủy bỏ dự luật dẫn độ mà anh gọi là “dự luật xấu xa” vì nếu được thông qua sẽ tạo ra nguy cơ khiến những người phản kháng sẽ bị coi là tội phạm và bị dẫn độ qua Hoa Lục để chịu sự xét xử dưới hệ thống pháp lý đầy bất công của Trung Cộng. Joshua Wong, 22 tuổi, là một trong những nhân vật lãnh đạo phong trào biểu tình đòi bầu cử dân chủ hồi năm 2014, được mệnh danh là cuộc “Cách Mạng Dù Vàng” với cả triệu người biểu tình cầm dù vàng chặn các tuyến đường lớn dẫn vào trung tâm tài chánh của Hồng Kông suốt 79 ngày (26/9 đến 15/12/2014). Joshua Wong bị đưa ra tòa và phải thụ án hai tháng tù giam vì tội khinh mạn tòa án. Bản án được giảm từ ba tháng xuống còn hai tháng, vì khi bị bắt anh còn trong tuổi thiếu niên.

Thứ Hai 1 tháng 7 (đúng ngày kỷ niệm 22 năm Anh Quốc bàn giao Hồng Kông cho Trung Cộng), hàng trăm ngàn người lại tiếp tục xuống đường, và lần này cuộc biểu tình đã trở thành bạo động khi một số người phá cửa tràn vào tòa nhà Hội Đồng Lập Pháp (Legislative Council, gọi tắt là LegCo, tức Quốc Hội của Hồng Kông) vào khoảng 9 giờ tối, xịt sơn lên tường để viết khẩu hiệu, lật đổ các tủ hồ sơ và ném tung tóe giấy tờ xuống đất, gây nên một cảnh tượng hỗn loạn chưa từng thấy. Những người biểu tình chỉ rút lui vào nửa đêm khi cảnh sát đưa lực lượng võ trang chống bạo động tới chiếm lại tòa nhà. Sáng sớm hôm sau, Đặc Khu Trưởng Carrie Lam họp báo nói rằng bà hy vọng đa số dân chúng sẽ cùng với bà lên án việc những người biểu tình tràn vào đập phá tòa nhà Hội Đồng Lập Pháp, hành động mà bà gọi là “sử dụng bạo lực và phá hoại cực đoan”, và bà tuyên bố “chính quyền sẽ xử lý bất kỳ hành vi phạm pháp nào của người biểu tình”. Ngay lập tức nhà cầm quyền Bắc Kinh lên tiếng hỗ trợ lời hăm dọa này của chính quyền Hồng Kông, khẳng định sẽ áp dụng “chính sách không khoan nhượng đối với những kẻ phá hoại” để bảo vệ an ninh và ổn định xã hội. Liệu một biến cố Thiên An Môn thứ hai có xảy ra tại Hồng Kông hay không là câu hỏi mà mọi người đều đặt ra mà chưa thể có câu trả lời.

oOo

Vài tiếng đồng hồ sau khi Joshua Wong (Hoàng Chi Phong 黃之鋒) ra tù – hôm 17 tháng 6 năm 2019 – cô giáo Thảo Dân đã gửi đến cộng đồng mạng một stt ngắn trên Facebook: “Con Nhà Người Ta”. Xin được ghi lại đôi ba đoạn chính:

Hoàng Chí Phong ra tù với một chồng sách trên tay, gương mặt tự tin ngời sáng. Tôi tin, những tù nhân lương tâm trẻ tuổi của chúng ta, nếu không bị tước đoạt quyền được đọc sách báo trong tù, thì khi được trả tự do, họ cũng như vậy…

Hoàng Chi Phong ra tù. Hàng loạt hãng thông tấn quây quanh anh phỏng vấn. Những câu trả lời của anh đầy trí tuệ, nhiệt huyết và dũng cảm. Tôi tin, nếu những tù nhân lương tâm trẻ tuổi của chúng ta được phép tự do tiếp xúc báo chí, họ cũng thể hiện khí chất không kém.

Nhưng. Họ không được thể hiện những gì mà Hoàng Chi Phong thể hiện. Vì sao, ai cũng biết câu trả lời.

Bởi vậy. Tôi rất ghét nghe những lời bình luận: Bao giờ Việt Nam mới được như Hong Kong, người ta đã tự do bao nhiêu năm, còn mình thì thế này thế kia. Thế hệ trẻ nước người ta như thế, chứ bọn trẻ Việt Nam thì chỉ biết điên rồ vì một trận cầu hoặc yêu đương vớ vẩn. Ở Hong Kong mới thế chứ Việt Nam thì có mà mơ…

Tôi hỏi, các anh chị đã làm gì để tuổi trẻ đất nước này thay đổi? Có dám chia sẻ, bàn luận với chính anh em, con cháu mình về những gì đã và đang xảy ra trước mắt hay chỉ muốn con người ta đổ máu còn con mình hưởng bình an? (…)

Nhưng hãy nhớ cho, tụi nhỏ bị nhồi sọ cho tới tê liệt khả năng phản kháng, từ mẫu giáo đã phải hưởng một nền giáo dục đóng khuôn tư duy, bắt học tập gương ông này ông nọ, hoàn toàn không được tự do phát triển như “con người ta”. Bởi vậy, ca ngợi tuổi trẻ Hong Kong thì tốt rồi, nhưng học được như “bố mẹ người ta” đi đã rồi hãy buông lời thất vọng.

Cô giáo Thảo Dân khiến tôi thốt nhớ đến đôi ba nhà giáo mà mình có quen, hoặc biết:

Nguyễn Chí Thiện (1939–2012): Sau khi nhà thơ qua đời, nhà phê bình văn học Thụy Khuê đã ghi lại vài dòng về tiểu sử của ông:

Năm 1960, ở tuổi 21, vì trót giảng cho học trò đúng sự thật về một đoạn lịch sử Thế chiến thứ hai, Nguyễn Chí Thiện phạm tội “phản tuyên truyền”, bị kết án hai năm, nhưng phải tù 3 năm rưỡi, cho đến 1964. Năm 1966, bị tình nghi làm thơ chống chế độ, lại bị bắt, bị tù 11 năm, 1977 được thả. Năm 1979 đến tòa đại sứ Anh gửi hay “ném” tập thơ Hoa Địa Ngục, bị bắt tức khắc. Bị tù 12 năm, đến 1991. Trước sau tổng cộng 27 năm. (Thụy Khuê: Nguyễn Chí Thiện và Hoa Địa Ngục. Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp.vi.rfi.fr 19/9/2013).

Về “sự cố” này (“trót giảng cho học trò đúng sự thật“) có hôm tôi cũng được nghe Nguyễn Chí Thiện nói thêm – đôi câu – khi ông vui miệng: “Mình đi dậy thế cho người bạn vài buổi, chứ có phải là thầy giáo đâu. Tiện dịp thì cũng giải thích cho học sinh biết rằng Nhật đầu hàng trong cuộc Thế Chiến vừa qua là vì hai quả bom nguyên tử của Mỹ thả xuống Nagasaki và Hiroshima, chứ không phải vì thua trận với Nga. Vậy mà hồi 1961 bị đi tù vì tội phản tuyên truyền”.

Đúng sáu mươi năm sau thì đến lượt nhà giáo Nguyễn Năng Tĩnh vào tù. Bản tin của BBC (“Thầy Giáo Dạy Trò Bài Hát ‘Trả Lại Cho Dân’ Bị Khởi Tố”) đọc được hôm 31 tháng 5, có đoạn như sau:

Sau tin ông Tĩnh bị bắt, mạng xã hội lan truyền video ông Tĩnh dạy học sinh hát bài “Trả Lại Cho Dân”, một trong những bài hát nổi tiếng của nhạc sỹ bất đồng chính kiến Việt Khang hiện đang tị nạn tại Mỹ.

Được hỏi về bài hát này, bà Nguyễn Thị Tình (phu nhân ông Nguyễn Năng Tĩnh – phụ chú của tnt) nói “bài hát đấy rất hay, không có gì xấu xa”, rằng bà cũng “rất thích” và hai con bà đều thuộc lòng những lời bài hát:

“Trả lại đây cho nhân dân tôi
Quyền tự do, quyền con người
Quyền được nhìn, được nghe, được nói
Quyền được chọn chân lý tự do
Quyền xóa bỏ độc tài độc tôn…”

Chồng tôi là một người hoạt động tự do, là giảng viên nhạc, thường ngày vẫn đi dạy. Bản tính anh là một người rất nhiệt tình với cộng đồng, xã hội. Tất cả những ai cần giúp thì anh đều giúp hết mình trong khả năng của anh. Tôi khẳng định chồng tôi không làm gì sai. Tôi luôn ủng hộ lý tưởng của anh. Ví dụ vụ Formosa, anh tham gia phản đối điều xấu đó thì tôi thấy là hợp lý…

Nguyễn Chí Thiện bắt đầu cuộc đời tù tội (tổng cộng đến hai mươi bẩy năm) chỉ vì “trót giảng cho học trò đúng sự thật về một đoạn lịch sử”. Nguyễn Năng Tĩnh đang bị giam giữ chờ ngày ra tòa vì dạy cho học sinh một bài há́t, có đề cập đến quyền căn bản của con người – “quyền được nhìn, được nghe, được nói…”. Bà Nguyễn Thị Tình vì “luôn ủng hộ lý tưởng của chồng” nên bị xách nhiễu thường xuyên, “bán hàng online để kiếm tiền nuôi con mà người ta không mua vì nói tôi phản động”.

Ảnh: Phong Trào Dù Vàng và Tuổi trẻ Hồng Kông. Ảnh lấy từ Tạp Chí Luật Khoa.

Tôi hoàn toàn không biết gì về gia cảnh những học sinh trong ban lãnh đạo của Thế Hệ Dù Vàng ở Hồng Kông. Tuy thế – với ít nhiều chủ quan – tôi vẫn tin rằng cô thầy (cũng như cha mẹ) của các em chưa ai phải vào tù, cũng chưa có ai bị bắt giữ điều tra, hay bị xách nhiễu vì “giảng cho đúng một sự kiện lịch sử”, hay chỉ vì dạy cho học sinh một bài hát về quyền con người.

Sự dị biệt căn bản này khiến cho Việt Nam không thể có những thanh niên như Joshua Wong (Hoàng Chi Phong 黃之鋒), Nathan Law (La Quan Thông 羅冠聰), Raphael Wong (Hoàng Tạo Minh 黃浩銘), Alex Chow (Châu Vĩnh Khang 周永康) v.v…

Một đất nước chỉ “được phép” vun trồng chanh thôi thì dễ gì mà tìm được những quả cam.

Tưởng Năng Tiến

Share this post