Giáo Sư Âm Nhạc Trần Quang Hải Qua Đời Tại Paris (Bản Tin Tổng Hợp – 31/12/2021)

Giáo Sư Âm Nhạc Trần Quang Hải Qua Đời Tại Paris (Bản Tin Tổng Hợp – 31/12/2021)

* Phố Nhỏ Online tổng hợp từ các nguồn: BBC, VOA, Viễn Đông Daily, www.vi.wikipedia.org

Giáo sư âm nhạc Trần Quang Hải, người có công rất lớn trong việc nghiên cứu và quảng bá âm nhạc cổ truyền Việt Nam trên khắp thế giới, đã qua đời tại thành phố Limeil Brevannes ở vùng ngoại ô thủ đô Paris (Pháp Quốc) vào lúc rạng sáng Thứ Năm 30 tháng 12 năm 2021, hưởng thọ 77 tuổi.

Cáo phó của gia đình cho biết tang lễ và lễ hỏa táng sẽ được cử hành chiều Thứ Ba ngày 4 tháng 1 năm 2022.

Sinh ngày 13 tháng 5 năm 1944 tại Thủ Đức, giáo sư Trần Quang Hải xuất thân trong một gia đình gắn bó với âm nhạc Việt Nam từ cuối thế kỷ 19. Ông là hậu duệ đời thứ năm của nhạc sĩ Trần Quang Thọ trong ban nhạc cung đình Huế, hậu duệ đời thứ tư của nhạc sĩ Trần Quang Diệm (1853-1925) nổi tiếng về đàn tỳ bà, hậu duệ đời thứ ba của nhạc sĩ Trần Quang Triều tự Bảy Triều (1897-1931) nổi tiếng về đàn kìm. Ông là trưởng nam của giáo sư tiến sĩ âm nhạc Trần Văn Khê (1921-2015) và bà Nguyễn Thị Sương, cựu giáo sư Anh ngữ trường nữ trung học Gia Long. Chú ruột của ông là nghệ sĩ Trần Văn Trạch (1924-1994), tác giả bài hát “Xố Số Kiến Thiết Quốc Gia”, từng được phong tặng danh hiệu “quái kiệt” trong sinh hoạt văn nghệ miền Nam tự do.

Sau khi tốt nghiệp Trường Quốc Âm Nhạc và Kịch Nghệ Sài Gòn về bộ môn vĩ cầm (violin), ông Trần Quang Hải sang Pháp du học năm 1961, theo học tại Trường Cao Đẳng Khoa Học Xã Hội (Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales), Đại Học Sorbonne, Đại Học Cambridge, và lấy bằng tiến sĩ về âm nhạc dân tộc Việt Nam. Ông chuyên tâm nghiên cứu về các kỹ thuật hát đồng song thanh (dùng một dây thanh đới hát hai giọng khác nhau), gõ muỗng và đàn môi. Ông được tặng danh hiệu “vua muỗng” sau khi chiến thắng tại một cuộc thi trong khuôn khổ Đại Nhạc Hội Dân Nhạc tại Cambridge (Anh Quốc) năm 1967.

Năm 1978 ông lập gia đình với nữ danh ca Bạch Yến, và đôi vợ chồng nghệ sĩ đã thực hiện trên 3,000 buổi trình diễn để giới thiệu âm nhạc dân tộc Việt Nam tại 70 quốc gia trên thế giới.

Từ năm 1968 cho tới khi về hưu năm 2009, giáo sư Trần Quang Hải làm việc tại Trung Tâm Quốc Gia Nghiên Cứu Khoa Học (Centre National de la Recherche Scientifique) thuộc Viện Bảo Tàng Nhân Văn (Département d’Ethnomusicologie du Musée de l’Homme) tại Paris.

Suốt hơn 30 năm nghiên cứu nhạc học dân tộc, giáo sư Trần Quang Hải ngoài việc tiếp tục con đường của thân phụ còn khai phá một hướng đi riêng nhằm giao thoa âm nhạc cổ truyền Việt Nam với các giòng nhạc đương đại, làm giàu cho kho tàng âm nhạc thế giới. Là thành viên của Hội Đồng Âm Nhạc Truyền Thống Quốc Tế, ông đã tham dự 130 đại hội liên hoan quốc tế nhạc truyền thống, giảng dạy tại các trường đại học ở nhiều quốc gia, viết 3 cuốn sách, làm phim, sáng tác hơn 400 bản nhạc và thực hiện 23 CD cho đàn tranh, đàn môi, đàn muỗng, hát đồng song thanh v.v…

Năm 2002, ông được chính tay Tổng Thống Pháp Jacques Chirac trao tặng huân chương Bắc Đẩu Bội Tinh về những đóng góp của ông trên lãnh vực âm nhạc.

Giáo sư Trần Quang Hải là một khuôn mặt quen thuộc trong sinh hoạt cộng đồng người Việt hải ngoại, qua các buổi trình diễn trên khắp các châu lục để giới thiệu âm nhạc truyền thống của dân tộc. Ông là thành viên Cố Vấn Đoàn của Phong Trào Hưng Ca Việt Nam và thành viên ban giám khảo cuộc thi Sáng Tác Nhạc Thời Thế theo chủ đề “Quê Hương Ngục Tù” do Phong Trào Hưng Ca phát động năm 1994. Cuộc thi này đã đón nhận sự hưởng ứng nồng nhiệt, với 48 nhạc sĩ từ khắp nơi gửi 177 tác phẩm về tham dự (trong đó có những tác giả thành danh như cố nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm ở California với ca khúc “Từ Ngục Tù Xông Lên”, cố nhạc sĩ Trịnh Hưng ở Pháp với ca khúc “Saigon Ơi Xa Em Rồi”, đặc biệt nhất là ca khúc “Anh Ở Đây” của cố nhạc sĩ Thục Vũ tức Trung tá Vũ Văn Sâm đã bỏ mình tại trại tù cộng sản ở Sơn La). Đôi vợ chồng nghệ sĩ Trần Quang Hải & Bạch Yến cũng góp mặt trong chương trình văn nghệ “Tưởng Niệm 50 Năm Hiệp Định Genève 1954-2004” của Phong Trào Hưng Ca nhân Tháng Tư Đen 2004 tại ba quốc gia Âu Châu (Pháp, Bỉ, Thụy Sĩ).

Chiều Thứ Năm 30 tháng 12 năm 2021, từ Paris, nữ ca sĩ Bạch Yến xác nhận với Đài Tiếng Nói Hoa Kỳ (VOA tiếng Việt) tin giáo sư Trần Quang Hải từ trần lúc rạng sáng (giờ Paris), sau thời gian chống chọi với bệnh ung thư máu, hưởng thọ 77 tuổi. Nữ ca sĩ Bạch Yến cho biết phu quân bà ra đi bất thình lình nên không để lại lời trăn trối hay di nguyện gì: “Ông đi nằm ngủ chứ đâu có biết ông sẽ đi. Ông ngủ một giấc êm đềm thôi”. Gia đình loan báo tang lễ sẽ được cử hành lúc 13 giờ 30 ngày 4 tháng 1 năm 2022, sau đó hỏa táng tại Crématorium de Valenton.

Trên trang mạng tiếng Việt của Đài BBC, nhà báo Phạm Cao Phong ghi lại những cảm xúc khi lần đầu tiên nghe giáo sư Trần Quang Hải – người từng được tặng danh hiệu “vua muỗng” – trình diễn âm nhạc cổ truyền Việt Nam:

“Khiêm nhường với chiếc khèn mèo mỏng manh, những chiếc thìa giản dị… gộp cả, bỏ gọn trong chiếc túi áo bà ba của ông. Song đẹp quá thế. Như bông hoa trà dung dị, đi thẳng từ sâu thẳm đêm đen đến với đời, với nắng, cho ta một thoáng bồng bềnh. Những cái thìa, cái khèn mèo mỏng manh sương khói đã đi mấy vòng trái đất – hơn 70 nước chứ ít đâu. Đi không phải để học giật mình mà để thiên hạ giật mình. Chuyện thật. Thi vị. Chiếc thìa vượt lên chức năng sinh ra đời đã gieo những xúc động văn hóa ngọt ngào, truyền cho tâm hồn những sóng tình dào dạt. Mà trẻ, mà khỏe, vững vàng trội vượt nhịp castagnettes của nàng Carmen, nhưng vẫn nồng, vẫn ấm. Cám ơn nghệ sĩ Trần Quang Hải. Cám ơn con người bằng trái tim, đam mê âm nhạc đi theo suốt năm tháng của cõi tạm đã chắp cánh cho vô tri vươn tới vĩnh hằng trong trẻo, trân trọng. Vĩnh biệt ông, cám ơn ông đã dành cho tôi những dịp chuyện trò, tình cảm sâu đậm ông trao luôn như một món quà mùa Xuân tươi tắn, lòng đam mê nghệ thuật và nụ cười của một thời đã mất. Xin cám ơn ông một lần nữa!”.

 

 

Share this post