Hồng Kông Dùng Luật An Ninh Để Bắt Giữ Nhiều Nhà Hoạt Động Dân Chủ

Hồng Kông Dùng Luật An Ninh Để Bắt Giữ Nhiều Nhà Hoạt Động Dân Chủ

* Phố Nhỏ Online tổng hợp từ các nguồn: AP, Reuters, BBC, VOA, Al-Jazeera, South China Morning Post
* Ghi chú ảnh: (1) Cảnh sát Hồng Kông bắt nhà tỷ phú Jimmy Lai. (2) Jimmy Lai tại cuộc biểu tình tưởng niệm Thiên An Môn ngày 4 tháng 6. (3) Agnes Chow trong xe bít bùng của cảnh sát.

Trong vòng hơn một tháng sau khi nhà cầm quyền Trung Cộng ban hành “luật an ninh quốc gia”, chính quyền Hồng Kông đã dùng luật này để tung chiến dịch bắt bớ và truy tố những nhà hoạt động từng khởi xướng hoặc tham gia phong trào biểu tình đòi dân chủ tại Hồng Kông từ giữa năm 2019. Chiến dịch đàn áp lên tới cao điểm hôm Thứ Hai 10/8 với việc bắt giữ hai khuôn mặt đấu tranh dân chủ nổi bật, là nhà tỷ phú truyền thông Jimmy Lai và nữ sinh viên Agnes Chow.

Theo bản tin của các hãng thông tấn quốc tế, các đài phát thanh BBC, VOA và nhật báo South China Morning Post, hơn 200 cảnh sát ập vào tòa soạn báo Apple Daily ở khu Tseung Kwan O vào lúc 9 giờ 30 sáng Thứ Hai, lục soát tứ tung. Trước đó từ sáng sớm họ đã bắt giữ ông Jimmy Lai tại tư gia, cùng với người con trai lớn của ông (Timothy Lai) và người con trai thứ (Ian Lai). Sau đó họ bắt giữ 4 nhân vật điều hành nhật báo Apple Daily, bao gồm Cheung Kim-hung (chủ tịch Hội Đồng Quản Trị), Chow Tat-kuen (giám đốc tài chánh) và hai nhân viên khác. Cảnh sát Hồng Kông nói rằng những người nêu trên bị bắt về nhiều tội danh trong đó có tội “tình nghi cấu kết với các thế lực nước ngoài gây phương hại an ninh quốc gia” và tội “âm mưu lường gạt” qua việc khai gian tài sản của công ty.

Apple Daily, dưới cả hình thức báo in lẫn báo mạng, là nhật báo có nhiều độc giả nhất tại Hồng Kông, ra đời năm 1995 và vừa kỷ niệm 25 năm thành lập vào ngày 20 tháng 6.

Jimmy Lai tức Lai Chee-Ying (Lê Trí Anh), 71 tuổi, người sáng lập tờ báo này, là một doanh gia có tài sản ước tính 1.2 tỷ dollars. Ra đời ở Trung Hoa lục địa, năm 12 tuổi Jimmy Lai đi “chui” qua Hồng Kông trên một tàu đánh cá. Từ hai bàn tay trắng, ông đã phấn đấu làm nên sự nghiệp, lần lượt thành lập công ty may mặc Giordano rồi bước vào ngành truyền thông, sáng lập tạp chí Next Magazine và nhật báo Apple Daily. Kể từ sau biến cố Thiên An Môn năm 1989, tờ Apple Daily thường xuyên đăng tải những tin tức bài vở với nội dung lên án Đảng Cộng Sản Trung Hoa cũng như chỉ trích giới lãnh đạo Hồng Kông cam tâm làm tay sai cho nhà cầm quyền Bắc Kinh để đàn áp phong trào dân chủ.

Jimmy Lai ủng hộ mạnh mẽ làn sóng biểu tình trong “Phong Trào Dù Vàng” đòi phổ thông đầu phiếu năm 2014, sau đó trực tiếp tham gia các cuộc biểu tình chống dự luật dẫn độ và đòi dân chủ hóa năm 2019, vì vậy dưới mắt Bắc Kinh ông bị coi là một “kẻ phản quốc”. Hôm 10/8 khi loan tin về vụ bắt giữ, tờ Hoàn Cầu Thời Báo (cơ quan ngoại vi của báo Nhân Dân ở Hoa Lục) gọi Jimmy Lai là “kẻ ủng hộ bạo loạn”, và tố cáo tờ Apple Daily “khích động hận thù, loan truyền tin đồn để bôi lọ chính quyền Hồng Kông và chính quyền trung ương ròng rã nhiều năm trời”.

Chủ bút Ryan Law Wai-kwong của nhật báo Apple Daily nói với thông tín viên Reuters rằng ban biên tập “không nao núng, và sẽ tiếp tục làm nhiệm vụ truyền thông như mọi ngày”. Trong khi đó đài BBC trích dẫn các nguồn tin ẩn danh cho biết công ty Next Media đang sắp xếp với luật sư để nộp đơn kiện chính quyền và coi các vụ bắt bớ là “những hành động sách nhiễu không hơn không kém”.

Cách đây hơn một tháng, ngay khi Quốc Hội Trung Cộng thông qua luật an ninh quốc gia, Jimmy Lai đã nói với BBC rằng sự kiện đó “báo hiệu sự cáo chung của Hồng Kông”, và tiên đoán “thành phố này sẽ trở nên thối nát không khác gì ở đại lục, bởi vì không có một nhà nước pháp trị, giới kinh doanh không được luật pháp bảo vệ”. Trả lời phỏng vấn của AFP, khi được hỏi ông có ý định đi ngoại quốc định cư hay không, Jimmy Lai cho biết tuy ông có quốc tịch Anh nhưng ông nhất quyết ở lại Hồng Kông và tiếp tục tranh đấu, mặc dù biết mình là một trong những mục tiêu bị đàn áp. Ông nói: “Tôi sẵn sàng vào tù. Nếu bị bắt vào tù, tôi sẽ có cơ hội đọc những cuốn sách mà tôi chưa được đọc. Đó là điều duy nhất tôi có thể làm để giữ vững tinh thần”.

Tưởng cần nhắc lại, luật an ninh quốc gia được goi là “Hương Cảng Quốc Gia An Toàn Pháp” gồm 66 điều khoản, với một số quy định như sau:

– Thiết lập một “Cơ Quan An Ninh Quốc Gia” ở Hồng Kông, có sự tham gia của các viên chức từ Bắc Kinh. Chính quyền Hồng Kông không có thẩm quyền pháp lý đối với các viên chức này trong lúc họ thi hành nhiệm vụ giải quyết mọi trường hợp liên quan đến an ninh quốc gia.

– Luật quy định tội hình sự đối với bất cứ hoạt động nào bị liệt vào 1 trong 4 hình thức vi phạm: lật đổ chính quyền trung ương, sách động ly khai Hồng Kông đối với Trung Quốc, khủng bố, thông đồng với các lực lượng nước ngoài gây phương hại an ninh quốc gia. “Khủng bố” được định nghĩa một cách rất rộng rãi, thí dụ như đốt phá cơ quan chính quyền, đốt phá ga xe lửa, đốt phá trạm xe điện đều bị coi là hành vi khủng bố.

– Về hình phạt, luật quy định: Bất kể hành vi bạo lực hoặc hăm dọa bạo lực ở mức độ nào, kẻ cầm đầu hoặc những kẻ vi phạm đều bị kết án tù chung thân hoặc tù giam tối thiểu 10 năm.

– Mặc dù Đặc Khu Trưởng Hồng Kông chỉ định thẩm phán tại các tòa án, nhưng chính quyền trung ương (Bắc Kinh) sẽ giành quyền truy tố đối với những trường hợp được quy định rất mơ hồ là “có sự can thiệp phức tạp của nước ngoài” hoặc “đặc biệt nghiêm trọng, đe dọa an ninh quốc gia”. Và quan trọng hơn nữa: Cả chính quyền Hồng Kông và Cơ Quan An Ninh Quốc Gia đều có thể yêu cầu chuyển những vụ án “nghiêm trọng” về Trung Hoa Lục Địa để Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao lập hồ sơ truy tố và xét xử.

Vụ bắt giữ nhà tỷ phú truyền thông Jimmy Lai ngay tức khắc đã đưa tới nhiều phản ứng trong dư luận tại Hồng Kông và các quốc gia Tây phương. Từ London, cựu Toàn Quyền Chris Patten gọi đây là “cuộc tấn công thô bạo nhất từ trước tới nay đối với giới báo chí ở Hồng Kông”. Ông Steven Butler, phối hợp viên Á Châu Sự Vụ của Ủy Ban Bảo Vệ Ký Giả (CPJ) phát biểu: “Vụ bắt giữ ông Lai là một bằng chứng cho thấy mối lo sợ luật an ninh quốc gia sẽ được dùng để bịt miệng những tiếng nói chỉ trích và hạn chế các quyền tự do, kể cả tự do báo chí, đã trở thành hiện thực”, đồng thời kêu gọi chính quyền Hồng Kông “lập tức trả tự do và hủy bỏ mọi cáo buộc đối với ông Lai”. Cùng ngày, chủ tịch Chris Yeung Kin-hing của Hiệp Hội Ký Giả Hồng Kông cũng gọi vụ bắt giữ này là một hành động “kinh tởm, chưa từng có tiền lệ”.

Wang Dan (Vương Đan), nhà bất đồng chính kiến từng là thủ lãnh sinh viên trong các cuộc biểu tình ở Thiên An Môn năm 1989, nhận định rằng vụ ông Jimmy Lai bị bắt là chuyện “có thể đoán trước” nhưng “rất đáng phẫn nộ”, bởi vì “hai người con trai của ông Lai cũng bị bắt, rõ ràng đây là một đòn của chính quyền để bẻ gẫy ý chí của ông Lai bằng liên hệ gia đình”.

Nathan Law (La Quan Thông), một cựu thủ lãnh Phong Trào Dù Vàng mặc dù đắc cử vào Hội Đồng Lập Pháp nhưng bị tước quyền không cho thi hành nhiệm vụ, đã chạy thoát khỏi Hồng Kông ngay khi luật an ninh được ban hành và đang sống lưu vong ở Anh, viết trên mạng xã hội Twitter: “Các vụ bắt giữ điên cuồng. Sự cáo chung của tự do báo chí ở Hồng Kông. Luật an ninh đang đè bẹp quyền tự do trong xã hội chúng ta, để chính trị của sự sợ hãi tha hồ lan rộng”.

Nathan Law và Wayne Chan Ka-kui (Trần Gia Câu, một cựu thủ lãnh đấu tranh dân chủ khác cũng đang sống lưu vong), đều nằm trong danh sách bị cảnh sát Hồng Kông phát hành “lệnh tầm nã”.

Mới hồi cuối tuần trước, Joshua Wong (Hoàng Chi Phong, cựu thủ lãnh tổ chức Demosisto), cùng 23 người khác đã bị truy tố sau khi tham gia tưởng niệm biến cố Thiên An Môn, với tội danh bị cáo buộc là “tụ tập đông người trái phép”. Năm nay, bất chấp chính quyền ra lệnh cấm tụ tập, hàng ngàn người dân Hồng Kông vẫn quy tụ về Victoria Park để tưởng niệm vụ thảm sát Thiên An Môn vào ngày 4 tháng 6. Nhà tỷ phú Jimmy Lai là một trong những người này

Cùng ngày Thứ Hai 10/8, từ Anh Quốc, Nathan Law gửi tin nhắn trên mạng xã hội, cho biết nữ sinh viên Agnes Chow Ting (Châu Đình, 23 tuổi, cựu thành viên Demosisto, phát ngôn viên của nhóm Scholarism), đã trở thành nhân vật mới nhất bị bắt với tội danh bị cáo buộc là “sách động ly khai”. Được biết cảnh sát có mặt rất đông tại nhà cô trong nhiều giờ đồng hồ để khám xét. Nathan Law viết: “Châu Đình đã bị bắt theo luật an ninh quốc gia, và chúng tôi vẫn đang thu thập thông tin về vụ bắt giữ. Một ngày khủng khiếp”. Đồng thời đài truyền hình ITV tại Anh Quốc tường thuật rằng một phóng viên tự do làm việc cho ITV là Wilson Li Chung-chak, và một nhà hoạt động khác là Andy Li (thành viên Hội Quan Sát Bầu Cử) cũng đã bị bắt, có thể với tội danh “tình nghi cấu kết với thế lực nước ngoài”.

Đợt bắt bớ hôm Thứ Hai 10/8 là đợt thứ ba kể từ thời điểm 30/6 – ngày Bắc Kinh ban hành luật an ninh quốc gia cho Hồng Kông. Đợt đầu tiên diễn ra ngay ngày hôm sau, 1 tháng 7, khi người dân xuống đường phản đối luật an ninh, và đợt thứ nhì vào ngày 30 tháng 7 với số người bị bắt gồm 4 sinh viên và một số nhà hoạt động thuộc nhóm Scholarism (Học Dân Tư Trào).

Sáng Thứ Tư 12/8, bản tin thông tấn Al Jazeera ghi nhận một tòa án Hồng Kông đã chấp nhận cho ông Jimmy Lai tại ngoại hầu tra với số tiền thế chân $300,000 dollars Hồng Kông (tương đương USD $38,461) cộng với số tiền bảo chứng $200,000 dollars Hồng Kông (USD $25,805).

Vẫn theo Al Jazeera thì buổi chiều hôm trước, hai người con của ông Lai và cô Agnes Chow Ting cũng được tòa cho tại ngoại. Tiếp xúc với báo chí ngay khi ra khỏi tòa, cô Chow nói rằng trong thời gian tranh đấu vừa qua cô đã bị bắt cả thảy bốn lần, nhưng đây là lần “kinh hãi nhất”, và theo cô nhận định thì rõ ràng do chính quyền Hồng Kông vừa được luật an ninh của Bắc Kinh “tiếp sức” nên cảnh sát đã ra tay một cách hung hăng và thô bạo hơn nhiều.

Các bản tin thông tấn cho biết, một ngày sau khi chính quyền Hồng Kông bắt giữ người sáng lập và 4 nhân viên tòa soạn của Apple Daily, tờ nhật báo này chẳng những vẫn phát hành số báo ngày 11/8 như thường lệ, mà còn tăng gấp năm lần số in, từ 100,000 ấn bản lên thành 500,000 ấn bản. Người dân Hồng Kông cũng gián tiếp bày tỏ thái độ của họ đối với chính quyền qua việc đứng xếp hàng ở nhiều địa điểm phát hành để chờ mua báo Apple Daily; có một độc giả trả tiền mua một lúc tới 16 tờ báo và trả lời phóng viên rằng “để phòng hờ trường hợp bạn bè tôi chậm chân không mua kịp thì tôi vẫn có báo mới cho họ đọc”.

Số báo đặc biệt hôm Thứ Ba chạy tin trang nhất với hình ảnh ông Jimmy Lai bị cảnh sát còng tay và một hàng chữ rất lớn: “Apple Daily phải tiếp tục cuộc tranh đấu” (Apple Daily must fight on). Tờ báo viết trong bản tin: “Những lời cầu nguyện và sự khích lệ của nhiều độc giả cũng như ký giả đã cho chúng tôi niềm tin rằng chừng nào còn có người đọc thì sẽ vẫn còn có những người viết để phục vụ quý vị, và chắc chắn Apple Daily sẽ phải tiếp tục cuộc tranh đấu”.

Share this post