Sau Vụ Luận Tội Trump, Đảng Cộng Hòa Chia Rẽ Trầm Trọng (Bản Tin Tổng Hợp – 18/02/2021)

Sau Vụ Luận Tội Trump, Đảng Cộng Hòa Chia Rẽ Trầm Trọng (Bản Tin Tổng Hợp – 18/02/2021)

* Phố Nhỏ Online tổng hợp từ các nguồn: AP, Reuters, NPR, The Hill, USA Today

DIỄN TIẾN PHIÊN LUẬN TỘI TẠI THƯỢNG VIỆN

Phiên luận tội lần thứ nhì cựu Tổng Thống Donald Trump tại Thượng Viện đã diễn ra trong vòng chưa đầy một tuần lễ và kết thúc vào lúc 3 giờ 51 phút chiều Thứ Bảy 13 tháng 2, sau cuộc biểu quyết với tỷ số 57/43 – gồm 57 Thượng Nghị Sĩ bỏ phiếu kết luận “có tội” và 43 Thượng Nghị Sĩ bỏ phiếu kết luận “vô tội” – và như vậy, lại một lần nữa, ông Trump không bị coi là có tội vì không hội đủ 67 phiếu tức hai phần ba Thượng Nghị Sĩ hiện diện.

Theo nhận định của các nhà phân tích thời cuộc thì vụ luận tội lần này đưa tới nhiều hệ quả, mà hệ quả rõ rệt nhất là nội bộ đảng Cộng Hòa rơi vào tình trạng chia rẽ trầm trọng, sẽ ảnh hưởng đến cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022 cũng như cuộc bầu cử Tổng Thống năm 2024 – mặc dù chưa biết ảnh hưởng tới mức độ nào và liệu các nhà lãnh đạo có kịp thời tìm ra giải pháp để hàn gắn sự chia rẽ hay không.

Trong 5 ngày liên tiếp kể từ Thứ Hai 9 tháng 2, dưới sự chủ tọa của Thượng Nghị Sĩ niên trưởng Patrick Leahy, các Thượng Nghị Sĩ đã chứng kiến cuộc tranh luận giữa công tố viên và luật sư biện hộ, đồng thời theo dõi những đoạn video ghi lại hình ảnh vụ bạo loạn ngày 6 tháng 1 khi các nhóm ủng hộ Tổng Thống Trump tấn công và chiếm đóng trụ sở Quốc Hội, xung đột dữ dội với cảnh sát, đập phá văn phòng và hăm dọa tính mạng của các nhà lập pháp – kể cả Phó Tổng Thống Mike Pence lúc đó đang điều hành phiên khoáng đại lưỡng viện với tư cách Chủ Tịch Thượng Viện để kiểm tra phiếu cử tri đoàn và xác nhận kết quả cuộc bầu cử 2020. Vụ bạo loạn đã khiến 5 người thiệt mạng, đưa tới việc Hạ Viện biểu quyết thông qua nghị quyết luận tội hôm 14 tháng 1, theo đó cựu Tổng Thống Trump bị cáo buộc tội danh “khích động bạo loạn”.

Tương tự như một phiên xử của tòa án, phiên luận tội tại Thượng Viện (Senate impeachment trial) bao gồm ba thành phần: Phía công tố viên là 9 nhà lập pháp đảng Dân Chủ gồm các Dân Biểu Jamie Raskin (Maryland), Diana DeGette (Colorado), David Cicilline (Rhode Island), Joaquin Castro (Texas), Eric Swalwell (California), Ted Lieu (California), Stacey Plaskett (Virgin Islands), Madeleine Dean (Pennsylvania) và Joe Neguse (Colorado). Phía biện hộ cho cựu Tổng Thống Trump gồm các luật sư Bruce Castor, David Schoen và Michael van der Veen. Và bồi thẩm đoàn là 100 Thượng Nghị Sĩ của cả hai đảng đã tuyên thệ để đảm nhận vai trò này.

Vào buổi sáng Thứ Bảy đã có dự đoán cho rằng phiên luận tội sẽ kéo dài vì phía công tố viên yêu cầu triệu tập nhân chứng và phía luật sư biện hộ cũng đáp lại với yêu cầu tương tự, đưa tới cuộc biểu quyết của các Thượng Nghị Sĩ với tỷ số 55 phiếu thuận, 45 phiếu chống. Nhưng sau đó, vì muốn tránh sự trì hoãn làm mất thêm thời gian, các công tố viên đã tham vấn khẩn cấp và thay đổi quyết định, đồng ý nhận lời khai cá nhân bằng văn bản được đọc trước Thượng Viện. Đó là lời khai của nữ Dân Biểu đảng Cộng Hòa Jaime Herrera-Beutler. Bà thuật lại rằng, trong lúc bạo loạn đang diễn ra, Dân Biểu Trưởng Khối Thiểu Số đảng Cộng Hòa Kevin McCarthy đã gọi điện thoại thỉnh cầu Tổng Thống Trump kêu gọi đám biểu tình giải tán, nhưng lời thỉnh cầu bị Tổng Thống từ chối.

Nhờ bớt được thủ tục triệu tập nhân chứng nên sau khi các công tố viên và luật sư biện hộ tóm tắt những luận cứ cuối cùng, phiên luận tội đã bước qua phần biểu quyết ngay buổi chiều Thứ Bảy, với kết quả 57 Thượng Nghị Sĩ bỏ phiếu kết luận “có tội” (guilty) và 43 Thượng Nghị Sĩ bỏ phiếu kết luận “vô tội” (not guilty). Điều này cho thấy, mặc dù đa số các nhà lập pháp thuộc cả hai đảng kết luận là cựu Tổng Thống Trump có tội, nhưng chiếu Khoản 3 Điều 1 của Hiến Pháp Hoa Kỳ, vì không hội đủ hai phần ba số phiếu (tức 67 Thượng Nghị Sĩ hiện diện), nên ông không bị kết tội (convicted) theo nghị quyết luận tội của Hạ Viện.

43 phiếu kết luận “vô tội” đều là của các Thượng Nghị Sĩ đảng Cộng Hòa. 57 phiếu kết luận “có tội” gồm 48 phiếu của 48 Thượng Nghị Sĩ đảng Dân Chủ, 2 phiếu của 2 Thượng Nghị Sĩ độc lập bỏ phiếu theo đảng Dân Chủ (Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders và Angus King), và 7 phiếu của 7 nhà lập pháp đảng Cộng Hòa gồm các Thượng Nghị Sĩ Mitt Romney (Utah), Ben Sasse (Nebraska), Pat Toomey (Pennsylvania), Bill Cassidy (Louisiana), Richard Burr (North Carolina), Susan Collins (Maine) và Lisa Murkowski (Alaska).

NHỮNG SỰ KIỆN KẾ TIẾP

Kết quả vụ luận tội Tổng Thống Trump lần này có hai điểm khác biệt so với vụ luận tội lần thứ nhất hồi năm 2019-2020. Điểm đầu tiên là phiên luận tội tại Thượng Viện lần trước kéo dài 15 ngày (21/01 đến 05/02); phiên luận tội lần này chỉ kéo dài 5 ngày (09/02 đến 13/02). Điểm thứ nhì, ở phiên luận tội lần trước, 52 trong số 53 nhà lập pháp đảng Cộng Hòa đều bỏ phiếu “vô tội”, chỉ có người duy nhất là Thượng Nghị Sĩ Mitt Romney bỏ phiếu kết luận Tổng Thống Trump “có tội” (lạm quyền – abuse of power); nhưng trong phiên luận tội lần này có tới 7 Thượng Nghị Sĩ đảng Cộng Hòa bỏ phiếu kết luận Tổng Thống Trump “có tội” (khích động bạo loạn – incitement of insurrection).

Chiều Thứ Bảy 13 tháng 2, cựu Tổng Thống Trump phổ biến bản lên tiếng, gọi vụ luận tội vừa kết thúc là “cuộc săn phù thủy vĩ đại nhất trong lịch sử”, và tuyên bố rằng phong trào MAGA (Make America Great Again) “mới chỉ bắt đầu”. Điều này có thể được hiểu là, nếu muốn, ông Trump vẫn đủ điều kiện để ra tranh cử một lần nữa vào năm 2024, vì ông không bị Thượng Viện kết tội hoặc thông qua nghị quyết ngăn cấm tranh cử. Thế ủng hộ tại Quốc Hội dành cho ông đã được chứng tỏ qua số phiếu phản đối luận tội của các nhà lập pháp đảng Cộng Hòa ở Hạ Viện và Thượng Viện. Về mặt quần chúng, một kết quả thăm dò dư luận của Reuters/Ipsos cho thấy, ngay cả sau vụ bạo loạn hôm 6 tháng 1, vẫn còn 70% cử tri đảng Cộng Hòa ủng hộ ông và tin rằng Quốc Hội nên cho ông cơ hội ra tranh cử một lần nữa.

Mặt khác, những nhà lập pháp đảng Cộng Hòa bỏ phiếu luận tội hoặc kết tội cựu Tổng Thống Trump đã và đang phải đương đầu với đợt sóng công kích trong cơ cấu tổ chức đảng ở cả cấp tiểu bang và liên bang.

Tin tức ghi nhận Dân Biểu Liz Cheney bị ủy ban đảng Cộng Hòa tại Wyoming khiển trách nhưng nhờ không bị đa số đồng viện bỏ phiếu bất tín nhiệm nên vẫn giữ được vị trí lãnh đạo hàng thứ ba tại Hạ Viện. Dân Biểu Adam Kinzinger vừa bị ủy ban đảng Cộng Hòa tại Illinois khiển trách vừa bị bà con giòng họ tẩy chay. Tại Arizona, cựu Thượng Nghị Sĩ Jeff Flake, Thống Đốc Doug Ducey và bà Cindy McCain (quả phụ cố Thượng Nghị Sĩ John McCain) đều bị ủy ban đảng Cộng Hòa khiển trách về hành động chống đối Tổng Thống Trump trong thời gian tranh cử. Các Thượng Nghị Sĩ Bill Cassidy, Ben Sasse, Pat Toomey bị cử tri Cộng Hòa ở các tiểu bang nhà Louisiana, Nebraska và Pennsylvania chỉ trích dữ dội về quyết định bỏ phiếu kết tội hôm Thứ Bảy vừa qua.

Tuy nhiên, vụ luận tội lần thứ nhì rõ ràng đã làm cho uy tín cựu Tổng Thống Trump bị sứt mẻ đối với các nhà lập pháp đảng Cộng Hòa. Thượng Nghị Sĩ Lisa Murkowski nói với báo chí là “sau khi dân chúng xem các đoạn video trưng dẫn đầy đủ bằng chứng về vụ bạo loạn, ông Donald Trump khó lòng được bầu vào Tòa Bạch Ốc một lần nữa”. Thượng Nghị Sĩ John Cornyn tuy bỏ phiếu “vô tội” nhưng cho rằng cách hành xử của Tổng Thống Trump sau ngày bầu cử đã làm hỏng hết những thành tích tốt đẹp trong 4 năm qua. Thượng Nghị Sĩ John Thune thừa nhận quyết định bỏ phiếu “vô tội” là “một điều khó xử” và “sẽ chẳng mang lại điều gì tốt đẹp cho bất cứ ai”.

Tình trạng chia rẽ nội bộ đảng Cộng Hòa được thể hiện rõ rệt hơn cả qua lời phát biểu sau cuộc biểu quyết chiều Thứ Bảy (và bài viết trên nhật báo Wall Street Journal hôm Thứ Hai) của Thượng Nghị Sĩ Mitch McConnell, Trưởng Khối Thiểu Số đảng Cộng Hòa. Mặc dù bỏ phiếu kết luận “vô tội”, nhưng ông McConnell chỉ trích ông Donald Trump về vụ bạo loạn ngày 6 tháng 1 bằng những lời lẽ khá nặng nề: “Không có gì để nghi ngờ – hoàn toàn không – Tổng Thống Trump phải chịu trách nhiệm về mặt thực tế cũng như về mặt đạo đức vì đã khích động để đưa tới các sự kiện xảy ra ngày hôm đó. Không có gì để nghi ngờ cả. Những người nổi loạn tràn vào tòa nhà Quốc Hội, tin rằng họ hành động theo ý muốn và theo chỉ thị của Tổng Thống, và niềm tin đó là một hậu quả có thể thấy trước, do các phát biểu giả tạo, thuyết âm mưu, và những lời tuyên bố cường điệu vô trách nhiệm mà vị Tổng Thống bị thất cử tiếp tục tung ra bằng phương tiện truyền thông đại chúng ồn ào nhất trên trái đất này”. Ông McConnell nói thêm: “Chúng ta biết lúc đó Tổng Thống Trump đang coi TV giống như chúng ta. Một đám đông ô hợp tấn công Quốc Hội vì lời kêu gọi của ông, mang theo cờ và biểu ngữ ủng hộ ông, hét lớn những câu bày tỏ lòng trung thành với ông. Rõ ràng là chỉ có Tổng Thống Trump mới chấm dứt được vụ bạo loạn. Nhưng không, ngay lúc đó ông không có hành động nào cả. Ông không làm nhiệm vụ của ông. Ông không đưa ra mệnh lệnh để các nhân viên công lực liên bang có thể can thiệp để vãn hồi trật tự. Ông ngồi coi TV một cách thích thú. Ông tiếp tục đẩy mạnh kế hoạch đảo ngược kết quả bầu cử”.

Tuy chỉ trích cựu Tổng Thống Trump nặng nề như vậy nhưng Thượng Nghị Sĩ Mitch McConnell vẫn bỏ phiếu “vô tội”, và giải thích quyết định này bằng cách viện dẫn Khoản 4 Điều 2 của Hiến Pháp, theo đó Quốc Hội không có thẩm quyền kết tội và truất phế một Tổng Thống khi đã rời khỏi nhiệm sở và chỉ còn là một thường dân. Đồng thời, ông McConnell cũng nói thêm rằng vụ luận tội ở Quốc Hội “không phải là giải pháp cuối cùng”, vì cựu Tổng Thống Trump vẫn có thể bị truy tố trước tòa án về các hành động ông đã làm trong lúc tại chức: “Đất nước chúng ta có một hệ thống pháp lý để truy cứu hình sự cũng như dân sự, và các cựu Tổng Thống không hề được miễn trừ trách nhiệm về cả hai mặt này”.

Bài phát biểu của Thượng Nghị Sĩ Mitch McConnell bị một nhà lập pháp khác của đảng Cộng Hòa là Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham chỉ trích, nói rằng đó chỉ là quan điểm cá nhân, không phản ánh quan điểm chung của đảng, và chẳng những không giúp ích gì mà sẽ chỉ tạo thêm gánh nặng cho các ứng cử viên Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022.

Qua đến Thứ Ba 16 tháng 2, cựu Tổng Thống Donald Trump phổ biến bản lên tiếng của chính ông để phản bác và phản công với những lời lẽ cũng nặng nề chẳng kém gì Thượng Nghị Sĩ Mitch McConnell – người từng được coi là đồng minh thân tín của ông tại Quốc Hội. Ông Trump gọi ông McConnell là “một chính trị gia hạng xoàng, cứng đầu, khó ưa, chẳng có bất cứ hành động gì giúp đảng Cộng Hòa chiến thắng”, và cảnh cáo rằng ông sẽ hỗ trợ một ứng cử viên khác ở vòng sơ bộ năm 2026 để loại trừ ông McConnell ra khỏi sân khấu chính trị.

CỬ TRI HOA KỲ NGHĨ GÌ?

Một chiến lược gia Cộng Hòa là ông Alex Conant, từng làm phụ tá cho Thượng Nghị Sĩ Marco Rubio trong cuộc tranh cử vòng sơ bộ hồi năm 2016, nhận xét rằng sau vụ luận tội lần thứ nhì, các ứng cử viên đảng Cộng Hòa đang lâm vào thế “tiến thoái lưỡng nan”, đa số đều ngại ngùng nếu phải tiếp tục đóng vai đồng minh của ông Trump vì có thể bị mất phiếu của khối cử tri độc lập, nhưng nếu tách rời hẳn thì lại sợ bị mất phiếu của khối cử tri trung thành ủng hộ cựu Tổng Thống.

Bản tin thông tấn Reuters trích dẫn kết quả thăm dò dư luận toàn quốc do Ipsos thực hiện và phổ biến hôm Thứ Bảy 13 tháng 2 – nghĩa là trước khi phiên luận tội kết thúc tại Thượng Viện – theo đó 71% cử tri Hoa Kỳ tin rằng cựu Tổng Thống Trump phải chịu ít ra là một phần trách nhiệm về vụ bạo loạn tại Quốc Hội, 50% cho rằng Thượng Viện nên bỏ phiếu kết tội, 38% cho rằng Thượng Viện nên bỏ phiếu tha tội, và 12% trả lời “không biết chắc”.

Viện Gallup mới đây cũng thực hiện một cuộc thăm dò dư luận, kết quả cho thấy từ 63% đến 70% cử tri đảng Cộng Hòa ủng hộ sự ra đời của một đảng thứ ba hầu phản ánh nguyện vọng của người dân Mỹ một cách trung thực hơn hai chính đảng hiện hữu. Gallup ghi nhận hồi tháng 9 năm ngoái chỉ có 40% cử tri đảng Cộng Hòa nghĩ như vậy, nhưng nay đã tăng lên thành một đa số đáng kể. Các cử tri độc lập lại càng hoan nghênh sự ra đời của một đảng thứ ba, với 70% cho rằng cơ chế lưỡng đảng càng lúc càng lỗi thời và đòi hỏi một luồng gió mới cho sinh hoạt chính trị Hoa Kỳ. Chỉ có 33% cử tri trả lời là muốn giữ nguyên hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ, không nên thay đổi gì cả.

Share this post